Kanun Numarası :
4077
Kabul Numarası :
23/2/1995
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 8/3/1995
Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstür : Tertip : 5 Cilt : 34
Sayfa :
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı,ekonominin gereklerine ve
kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile
ekonomik çıkarlarını koruyucu,aydınlatıcı,eğitici,zararlarını tazmin edici,çevresel tehlikelerden
korunmasını sağ-
layıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında
gönüllü örgütlenmeleri
teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal
ve hizmet piyasa
larında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü hukuki
işlemi kap-
sar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedeni
ve/veya fikri
faaliyetleri,
e) Standart: Türk Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak
nihai olarak
kullanılan veya tüketen gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı:Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere
tüketiciye mal ve
hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı - Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil
olmak üzere tüke-
ticiye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammadde-
lerini yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunmaası amacıyla
kurulan dernek,vakıf
ve tüketim kooperatiflerini,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 4 - Ambalajında,etiketinde,tanıtma ve kullanma
kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından
vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik ve/veya niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından
değerini
veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran
maddi,
hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya hizmetler,ayıplı mal
veya ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması
halinde;tüketici,malı teslim aldığı tarihten itibaren 15 gün
içerisinde bu malları satıcı firmaya geri vererek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden
olduğu de-
ğer kaybının bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamirini talep
edebilir.
Tüketici bu taleplerden herhangi birisini tercihte
serbesttir.Satıcı,tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.Ayıplı maldan
ve/veya ayıp-
lı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı
satıcı,bayi,
acenta,imalatçı-üretici ve ithalatçı,müştereken ve müteselsilen
sorumludurlar.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden
hile ile gizlenmişse,satıcı 15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını
ileri sürerek
sorumluluktan kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise,ayıplı
maldan ve ayıplı
malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı açılacak davalar,ayıp
daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2
yıllık
zamanaşımına tabidir.Ancak satıcı,satılan malın ayıbını tüketiciden hile
ile
gizlemiş ise,2 yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler
uygulanır.Ayıplı hizmetin
yeniden görülmesi imkansızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak
nitelikte ise,bedel iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda
kadar indi-
rim yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler
hakkında yukarıdaki
hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış,tamir edilmiş veya ayıplı mal
üzerine veya ambalajına,imalatçı veya satıcı tarafından alıcının kolaylıkla
okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur.Bu
durum,tü-
keticiye verilen fatura,fiş veya satış belgesi üzerinde de gösterilir.
Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin bir kat ya da reyon
gibi bir bölümünü sürekli olarak ayıplı mal satışına tahsis etmiş olan satıcılara
yukarıdaki
fıkra hükmü uygulanmaz.
Satıştan Kaçınma
Madde 5 - Üzerinde "numunedir" veya veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir malın;ticari bir kuruluşun
vitrininde,rafında veya açıkça görülebilir
herhangi bir yerinde teşhir edilmesi,onun stokta bulunduğu anlamına
gelir.Satıcı
teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz.Satılmadığı halde satılmış
gibi
gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir sebep olmaksızın
kaçınılamaz. Satıcı,bir mal veya hizmetin satışını,o mal veya hizmetin
kendisi tarafından
belirlenen miktar,sayı,ebat veya süresi kadar satınalınması ya da başka
bir ma-
lın veya hizmetin satınalınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar,sayı,ebat ya da süre
koşuluyla satılması,
teamül,ticari örf veya adetten ise,üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Taksitli Satışlar
Madde 6 - Taksitli satışlarda;tüketici,borçlandığı
toplam miktarı önceden
ödeme hakkına sahiptir.Tüketici aynı zamanda,bir taksit miktarından az
olmamak artıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir.Her iki
durumda da
satıcı,ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür. Satıcı,taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun
tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa,bu hak;ancak satıcının
bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş bir
ediminin üzerinden en az dört hafta geçmiş olması ve satıcının en az bir
haftalık bir süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması koşullarıyla
kullanılabilir.Taraf-
larca belirlenen ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya
hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz.Taksitli
satışlarda satıcı,aşağıdaki
bilgileri yazılı olarak bildirmek ve taraflar arasında aktedilen
sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış
fiyatı,
c) Faiz miktarı,faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme
faizi oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7 - Gazete,radyo,televizyon ilanı vesair
yollarla halka duyurularak
düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya
hizmetin
bilahare teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan
satışlarda,
ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında
yapılmaması, fiyat,nitelik ve miktarında
anlaşmalara aykırı davranılması durumunda,satıcı,
bayi,acenta,temsilci,imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve
müteselsilen
sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak,malın veya
hizmetin bilahare teslim veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan her
türlü satışlar da birinci fıkra hükmüne tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı,6 ıncı maddenin üçüncü
fıkrasında belirtilen
bilgilere ek olarak,"kampanya bitiş tarihi" ve "malın ya da hizmetin
teslim veya
yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak
vermekle
yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda,6 ncı maddenin birinci
ve ikinci fıkra hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8 - Kapıdan satışlar;işyeri,fuar,panayır gibi
satış mekanları dışında,
önceden mutabakat olmaksızın yapılan,değeri 1.000.000 (3.400.000) Türk
Lirasını
aşan,tecrübe ve muayene koşullu satışlardır.(1)
-----------------
(1) Bu fıkrada yeralan parasal sınır, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının
21/12/1995 tarih ve 22500 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan TRKGM - 95/135-136 Seri No'lu Tebliğ ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere
2.000.000 TL.,
10.12.1996 tarih ve 22843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-96/127-128 Seri No'lu Telbiğ ile de
1.1.1997 tarihinden geçerli olmak üzere 3.400.000 TL.
olarak tespit edilmiş ve metne parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir.
Bu tür satışlarda;tüketici,yedi günlük tecrübe ve muayene
süresi sonuna kadar malı,kabul veya hiçbir gerekçe
göstermeden,reddetmekte serbesttir. Satıcı
almış olduğu bedeli,kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukuki işlemden
dolayı borç
altına sokan her türlü belgeyi,cayma bildiriminin kendisine iadeli
taahhütlü
mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi
tarihinden
itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye iade etmekte ve 20 gün içerisinde
de malı
almakla yükümlüdür.
Tüketici,malı kendisine teslim anındaki durumu ile geri
vermekle ve kullanım söz konusu ise,kullanma dolayısıyla malın
ticari değerindeki kaybı tazminle yükümlüdür.Malın tüketicinin zilyedinde bulunması,başlıbaşına bir değer
azalmasını
ifade eder.
Mal veya hizmetin iadesi imkansızlaşmış veya amaca aykırı
hale gelmişse tüketici,bu mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya
ödemekle
yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında satışa
sunması,teamül,ticari örf veya adetten ise,bu madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda,ayrıca 6 ncı madde
hükümleri uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen
1.000.000 liralık değer,her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik
Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artışı oranında artar.Bu durum,Bakanlıkça her yıl
Aralık ayı
içinde Resmi Gazetede ilan edilir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Madde 9 - Kapıdan satışlarda satıcı,hazırladığı
sözleşme,fatura veya tesellüm makbuzu ile birlikte en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış
"Tüketici-
nin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe
göstermeksizin yedi gün içerisinde malı reddederek alım-satım işleminden
cayma hakkının var olduğnunu ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden on
gün içinde
de tüketicinin vermiş olduğu bedelin,kıymetli evrakın ve tüketiciyi bu
hukuki
işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgenin satıcı tarafından
iade edileceği"ni bildiren bir belgeyi;sahip olduğu hakların kendisine
anlatıldığını,
cayma hakkını açıklayan belgenin kendisine teslim edilip satıcının açık
adresinin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici tarafından da
imzalanmış olan
bir tutanak karşılığında tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık
halinde mahkemeye ibraz etmekle yükümlüdür.Satıcının bu belgeyi ibraz
edememesi ya da ibraz
etmemesi halinde,satıcının bu belgede belirtilmiş olan borçlarını yerine
getirmemiş olduğu kabul edilir. Tüketici Kredisi
Madde 10 - Tüketicilerin banka veya benzeri finans
kurumlarına bir mal veya
hizmeti satın almak amacıyla tüketici kredisi almak için başvurmaları
durumunda
banka veya finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında yazılı bir
sözleşmenin
yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi
zorunludur.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları,sözleşme
süresi
içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri,anapara,faiz,fon ve diğer masrafların ayrı
ayrı belirtil-
diği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı toplam
miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok
taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka veya finans
kurumları,
ödenen miktara göre gerekli faiz, komisyon indirimini yapmakla
yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici kredisini, belirli
bir mal veya
hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki
işlem
koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın ayıbından ötürü
tüketiciye
karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Süreli Yayınlar
Madde 11 - Süreli yayınlara abone olan tüketiciler,
abonelik sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin
koşullara aykırı davranılması hallerinde,
abone işlemlerini yapan sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini
yazılı
olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Yayıncı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın 15 gün
içinde iade etmekle yükümlüdür. Tüketicinin aboneliğe son verme isteği; yazılı bildirimin
satıcıya ulaştığı
tarihten itibaren günlük yayınlarda 15 gün, haftalık yayınlarda 1 ay,
aylık yayınlarda 3 ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise,
bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
(Ek: 15/1/1997-4226/1 md.) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne
amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun,
çekiliş ve
benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün verilmesinin
taahhüt edil-
diği kampanyalarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster,
sözlü veya örüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık
amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü
ve dağı-
tımı yapılamaz. Her halukarda bu mal veya hizmetin piyasa değeri,
tüketicinin
ilgili kampanya süresince süreli yayını satın almak için ödediği toplam
bedelin
% 50'sini aşamaz ve bu şekildeki kampanyaların süresi 60 günü geçemez.
Kampanya
konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından
karşılanması,
bu mal veya hizmetin ikinci ürün sayılmasına engel değildir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/1 md.) Kampanya süresince, süreli
yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal
veya hizmetin yol açtığı
maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet
taahhüdü
ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz
ya da
tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu
Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir
mal veya
hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Etiket
Madde 12 - Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz
edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine
kolaylıkla görülebilir, okunabilir
şekilde o malın menşei, cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket
konul-
ması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan
listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de
birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve
esaslarını bir yönetmelikle düzenler.
Belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine
ilişkin işleri
yürütmekle görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13 - İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal
ettikleri veya ürettikleri
sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadırlar. Garanti
belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu, tüketicinin malı
satın
aldığı satıcı, bayi, acenta ya da temsilciliklere aittir. Garanti süresi
malın
teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir yıldır. Garanti
belgeleri, satın
alınan mala ilişkin faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri
numarasını
içermek zorundadır.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde,
gerek malzeme ve işçilik gerekse montaj hatalarından dolayı arızalanması
halinde
malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir
ad
altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan
yararlanamamanın süreklilik arzetmesi veya tamiri için gereken azami
sürenin aşılması hallerinde, tüketici, malın ücretsiz olarak yenisi ile değiştirilmesini
satıcıdan
talep edebilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine
karşı satıcı, bayi, acenta, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve
müteselsilen sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yeralan hususlara
aykırı kullanılmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı
dışındadır. Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile
satılmak zorunda bu-
lunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami süreleri
Türk
Standartları Enstitüsü ile birlikte müştereken tespit ve ilanla
görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14 - Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların,
bakım, onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım kılavuzlarının
aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurt içinde üretilenlerin bakım, onarım ve kullanılmasını
gösterir
Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması zorunludur. Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım
kılavuzu ile
satılmak zorunda bulunduğunu Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
tesbit ve
ilanla görevlidir.
Servis Hizmetleri
Madde 15 - İthalatçı veya imalatçılar sattıkları
sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen
kullanım ömrü süresince, bakım, onarım ve servis hizmetlerini yürütecek istasyonları kurmak ve yeterli teknisyen
kadrosu ile
yedek parça stoku bulundurmak zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine
dair usul ve esasları Türk
Standartları Enstitüsü ile müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16 - Ticari reklam ve ilanların yasalara ve
genel ahlaka uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin
can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeye özendirici, kamu sağlığını bozucu,
hastaları, yaş-
lıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar
yapılamaz.
Reklam Kurulu
Madde 17 - Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemek,
bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilanları incelemek ve inceleme
sonucuna
göre 16 ncı madde hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırmak,
sözkonusu
reklam ve ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzeltmek
hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli bir "Reklam
Kurulu" kurulmuştur. Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanısıra, reklamcılık alanında evrensel kabul
görmüş tanım ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülenReklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğrenim görmüş ve iktisat, maliye, hukuk
ve işlet-
mecilik dallarından birinde veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi
bulunan
kişiler arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca, bu Bakanlıkta idari görevlerde
çalışan hakimler
arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu'nca görevlendirilecek
bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman
üniversite öğretim
elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyi'nin görevlendireceği
bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler Cemiyetlerinin kendi
aralarından
seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının
seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasın-
dan seçeceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
l) Türkiye Esnaf ve Santkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsü'nden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki üye,
Olmak üzere onyedi üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görev-
lendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple
boşaldığı
takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay
içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az dokuz üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve
toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak
görev yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını
uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara
verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine
ödenecek huzur
ücreti Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları
ile sekreterya
hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak
bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18 - Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve
hizmetlerin kişi ve çevre
sağlığına zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların
emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli
kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça
görülecek
ve okunacak şekilde konulur veya yazılır. Bakanlık, hangi mal veya
hizmetlerin
açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve
uyarıların şeklini ve yerini Türk
Standartları Enstitüsü ile birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
Kalite Denetimi
Madde 19 - Bakanlık, tüketicinin can ve mal güvenliği
ile fizik ve çevre
sağlığına ve bu konularda bilgilenderilmesine ilişkin, standardına göre
veya
standardı yoksa standarda esas teşkil etmek üzere belirlenecek
özelliklere göre
yapılacak kalite denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin
belgelendirilmesi hak-
kındaki usul ve esasları, Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak
tespit e ilanla görevlidir.
Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Turizm
Bakanlığından begeli ve belgelendirilecek tesisler bu
uygulamadan muaftır. Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20 - Tüketicinin eğitilmesi konusunda her
derecedeki okulların dersprogramlarına Milli Eğitim Bakanlığınca
gerekli ilaveler yapılır. Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması için kitap, mecmua
ve broşür çıkarılmasına ve tüketicinin biliçlendirilmesi için radyo
ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin
önerisi ile
Bakanlıkça tespit ve ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21 - Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve
çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak, sorunların tüketici lehine
çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik
tedbirlere dairgörüşleri ilgili mercilere iletmek amacıyla, Bakanlığın
koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık
görevlisinin
başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık,
Ulaştırma, Tarım
ve köyişleri, Turizm ve Çevre Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,Dış Ticaret Müsteşarlığı, Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Milli
Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk Belediyecilik Derneği, İşçi
Sendikaları
Konfederasyonları, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yüksek Öğretim
Kurulu,
Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis Odaları Birliği, Türk
Eczacılar rliği, Türk Tabibleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları
Konfederasyonu, ürkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği,
Milli Kalite
Konseyi, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve
nitelikleri ile Tüketici Konseyine katılabilmek için tüketici
örgütlerinin sahip olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum ve
kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin
toplam üye
sayısının %50'sinden fazla olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir kez
toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça ıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22 - Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde,
tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan
uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla belediyelerle
koordineli olarak, en az bir "tüketici sorunları hakem heyeti"
oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur
tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye
başkanının
konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği bir üye,
baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye,
ticaret ve sanayi odası ile
esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden oluşur. Ticaret ve
sanayi
odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve
sanatkar
odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin
tacir veya esnaf ve sanatkar olup almamasına göre ilgili odaca
görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde
tüketici sorunları
hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği
bir
memur tarafından yürütülür. Tüketici sorunları hakem heyetinin
oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince re'sen
doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin vereceği kararlar,
tüketici mahkeme-lerinde delil olarak ileri sürülebilir. Uyuşmazlık
konusu mal veya hizmet bedelinin 5.000.000 (17.200.000).-TL.'yi aşmadığı hallerde, bu heyetlerce
verilmiş
bir karar olmaksızın tüketici mahkemelerine başvurulamaz. Bu parasal
sınır, her yıl 8 inci maddenin son
fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde yeniden belirlenir.(1)
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve
yetki kapsamı dışındadır. Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışması,
usul ve esasları
ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23 - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak
çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri
ve Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve harçtan muaftır.
Tüketici Mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı,
Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24 - Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması
durumunda Bakanlık
veya tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve satışının
durdurulması
ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava
açabilirler. Mahkeme, dava sonucunda ayıplı malların toplatılması kararını
vermiş ise;
ayıplı malın ve ayıbın niteliğine göre bu malların, satıcıya iade edilip
edilmemesine de karar verir. Ancak, malların toplatılması için yapılan
hertürlü
masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından ödenmedikçe mallar kendisine ade edilmez.
------------
(1) Bu fıkrada yeralan parasal sınır, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının
21/12/1995
tarih ve 22500 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-95/135-136 Seri No'lu
Tebliğ ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere 10.000.000
TL. 10.12.1996
tarih ve 22843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-96/127-128 Seri No'lu
Tebliğ ile de 1/1/1997 tarihinden geçerli olmak üzere
17.200.000 TL. olarak
tespit edilmiş ve metne parantez içinde siyah punto ile
işlenmiştir.
Dava konusu malları satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü
kişilerin açacakları rücu davaları da asıl davaya bakan mahkemede
görülür. Ayıplı malları satın
alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle
tek tek dava açma hakları saklıdır.
Ceza Hükümleri
Madde 25 - 4 üncü maddenin yedinci fıkrasına, 5 inci
maddenin birinci
fıkrasına, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına, 7 nci maddenin üçüncü
fıkrasına,
9 uncu maddenin birinci fıkrasına, 10 uncu maddenin birinci fıkrasına ve
12 nci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırı hareket edenler
hakkında
5.000.000 lira para cezası uygulanır.
8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir ve ikinci fıkralarına, 14 üncü maddenin birinci fıkrasına, 15 inci maddenin birinci
fıkrasına,
27 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
10.000.000 lira para cezası uygulanır. 16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında 200.000.000
lira para cezası
uygulanır. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı,
sözlü, görsel vesair araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı uygulanır.
Bakanlık ayrıca ticari reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı
yöntemle düzeltilmesini ilgililerden ister. Bu isteğe rağmen 16 ncı
maddeye aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı
yöntemle
düzeltilmesi talebi ile tüketici mahkemesine başvurabilir. 18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı hareket edenler hakkında
100.000.000 lira
para cezası uygulanır. Ayrıca 18 inci madde uyarınca mecburi standardına
aykırı olarak imal edilen malın, tüketicinin, can ve mal
güvenliği ve sağlığı ile doğrudan ilgisinin bulunması
ve standardına intibak ettirilmesinin imkansız olması hallerinde,
tüketici mahkemesi, doğrudan veya Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve
satışın engellenmesi için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve gerektiğinde tüketim ve kullanım amacıyla elinde
bulunduranlardan top-
latılmasına karar verebilir. Bu fıkranın uygulandığı hallerde, verilip
kesinleşen işyeri kapatma karar özetleri, büyük harflerle yazılmak
suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere
kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine apıştırılır. Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına
bildirilir
ve masrafı daha sonra faillerden alınmak üzere Ankara, İstanbul,
İzmir'de yayınlanan ve tirajı yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve
ayrıca
varsa suç yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan edilir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/2 md.) 11 inci maddenin üçüncü ve
dördüncü fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 500 000 000 lira para cezası
uygulanır. ykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse
cezanın 20 katı uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın
kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve
ilanın durdurulmasını ister. Bu isteğe ağmen aykırılığın devamı halinde,
reklam ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren
her sayı için 1 000 000 000 lira para cezası uygulanır ve Bakanlık kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve
ilanın
durdurulması talebi ile tüketici mahkemesine başvurur. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, suçun aynı
yıl içerisinde
tekerrürü halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl
başında Türk Ceza Kanununun Ek 2 nci madde
hükümleri uyarınca artırılır. (1) Bu
Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idari para cezaları, bu
fiiller için diğer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel
olmaz.
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 - 25 inci maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12 nci maddenin bir ve
ikinci fıkralarına ykırılık halinde öngörülen cezalar
belediye encümenlerince, b) (Değişik: 15/1/1997 - 4226/3 md.) Üçüncü ve beşinci
fıkralarında göste- rilen cezalar Bakanlık tarafından.
c) Diğer cezalar o yerin mülki amiri tarafından verilir.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası, idari
niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinten itibaren en geç yedi
gün içerisinde ---------------
(1) Bu fıkra uyarınca 1998 yılı için belirlenecek para cezalarının 1997
yılı
için uygulanan miktarları aşmamak üzere uygulanacağı;
25/12/1997 tarih ve
4316 sayılı "1998 Mali Yılı Bütçe Kanunu"nun 71 inci maddesi
ile hüküm
altına alınmıştır. (R.G.; 27/12/1997-23213 Mük.)
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen
hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar
kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
tahsil olunur. Bu Kanunda
düzenlenen idari para cezalarının verilmesine ilişkin cezai zamanaşımı
süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı
fiilin işlendiği tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu ise süre, ihlalin
sona erdiği yada en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar
aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün içerisinde
ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 - Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık
müfettişleri ve kontrolörleri
ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek personel; fabrika,
mağaza,
dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya
satılan veya
hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya
yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren husularda yetkili ve görevli kişi
ve kuruluşlara
her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve
onaylı kopyalarının verilmesi zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28 - Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için
laboratuvarlar kurabilir
veya Bakanlıkların kurulu bulunan laboratuvarlarından istifade edebilir;
kalite kontrolü yapacak resmi ve özel kuruluş laboratuvarlarında
bulunması gereken asgari teknik özellikleri ilgili bakanlıklar ile
müştereken tesbit ve ilanla görevlidir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin
tahlilleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir.
Tahlil sonuçlarının standardına aykırı çıkması halinde, buna ilişkin tüm giderler üretici kişi
veya ku-
ruluş tarafından ödenir. Bu giderler, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
ÖdenEk Madde 29 - Bu Kanunla kurulan Tüketici Konseyi, tüketici sorunları
hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin
masraflar ile sair harcamalar, Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten
karşılanır.
Yeni kurulacak ve sermayeleri en az yüzmilyon Lira ve daha
yukarıda olan anonim ve limited şirket
statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde artan kısmın binde ikisi nisbetinde yapılacak
ödemeler,
T.C. Merkez Bankası nezdinde açılacak bir hesapta toplanır. Bu hesapta
toplanan
paraların yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında görev alan kuruluşlar
tarafından,
yüzde doksanbeşi ise 4054 sayılı Kanunla kurulan "Rekabet Kurumu"
tarafından
kullanılır.
Diğer Hükümler
Madde 30 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel
hükümler uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun
yayımı tarihinden
itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları, mesleki üst
kuruluşlar ve
tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık,
bu Ka-
nunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32 - 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine
Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt
Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte
Satışı Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu
mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulu
belirler.
Yürürlük
Madde 33 - Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
7546 - 1
4077
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte
yürürlüğe giren maddeler
giriş tarihi
--------------------------------------------------------------------------------
4226
----
28/01/1997
